Irena Pacholewska-Urgacz

radca prawny

Jestem radcą prawnym, moda to moja wielka pasja. A ten blog to połączenie tych dwóch światów.
[Więcej >>>]

Umów się na konsultację

Irena Pacholewska-Urgacz25 lipca 2022

Branża odzieżowa a prawo autorskie

W końcu nadszedł ten długo wyczekiwany moment! Powołujesz do życia swoją własną markę modową i spełniasz swoje marzenie, które masz w głowie od bardzo dawna. 

Masz plan, jak krok po kroku wystartować by w końcu zacząć działać. Masz wybraną nazwę swojego brandu. Wiesz, co dokładnie masz zamiar sprzedawać. Wybrałeś też zapewne formę działalności, w jakiej będziesz prowadzić swój biznes.

Jeśli podchodzisz do tego przedsięwzięcia na poważnie, możliwe, że masz określoną również grupę docelową, do której chcesz kierować swoje produkty. Brzmi profesjonalnie i obiecująco.

Ale czy to wszystko jest aby na pewno wystarczające?

Najpewniej nie.

Branża odzieżowa opiera się bowiem na pomyśle i kreatywności.

W związku z tym prawo autorskie odgrywa w niej bardzo istotną rolę. Jak zatem chronić swoją markę i swoje produkty?

Z tego wpisu dowiesz się jakie narzędzia możesz wykorzystać na gruncie prawa autorskiego, aby chronić swoją markę i swoje projekty.

Co chroni prawo autorskie?

Zacznijmy może od ustalenia, czym właściwie jest prawo autorskie i co ochrania. Musisz wiedzieć, że przedmiotem ochrony prawa autorskiego są utwory. Przepisy definiują utwór w następujący sposób:

Utwór to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. 

Zapewne pojęcie to kojarzy Ci się z utworami muzycznymi, lirycznymi itd. Jednak ma ono zdecydowanie szerszy zakres i może dotyczyć również branży odzieżowej, o czym poniżej.

Branża odzieżowa a prawo autorskie – czym jest utwór i czy może nim być koszulka, sukienka lub buty?

Przyjmuje się, że abyśmy mogli mówić o utworze w kontekście prawa autorskiego, powinien on łącznie być:

  • rezultatem pracy człowieka,
  • ustalony w jakikolwiek postaci (sam pomysł nie jest chroniony),
  • przejawem działalności twórczej (która charakteryzuje się m.in. oryginalnością oraz można go odróżnić od innych przedmiotów tego samego gatunku),
  • mieć indywidualny charakter (utwór nie może mieć swojego wiernego odpowiednika).

Ze względu na to, że definicja utworu jest dość nieostra, dokładne ustalenie co może nim być, w konkretnym przypadku bywa bardzo trudne.

W kontekście branży modowej teoretycznie utworem mogą być zarówno projekty danych produktów, jak i same produkty, jeśli już zostały stworzone. Na przykład ubrania, buty, torebki czy biżuteria.

Ale w praktyce nie jest to proste.

Jak ustalić, czy w danym przypadku mamy do czynienia z utworem?

Niestety kwestię tę szczególnie w branży modowej często trudno jest ustalić na wstępnym etapie tworzenia produktu, a nawet wtedy, gdy już go stworzono. Utwory z prawa autorskiego nie podlegają rejestracji, jak ma to miejsce na przykład w przypadku znaków towarowych.

Dlatego też nie ma żadnego publicznego rejestru, w którym można byłoby sprawdzić czy dany produkt jest przedmiotem ochrony prawnoautorskiej.

Dodatkowo nie bez przyczyny mówi się, że „w modzie wszystko już było”. Dlatego zwłaszcza kwestia twórczego charakteru danego projektu, a potem produktu a także jego indywidualnych charakter rodzą najwięcej problemów.

Najczęściej kwestię tego, czy konkretny projekt czy produkt rzecz jest utworem, można byłoby ustalić dopiero na etapie postępowania przed sądem, np. w procesie dochodzenia praw z zakresu prawa autorskiego.

Branża odzieżowa a prawo autorskie – jak chronić swoją markę na gruncie tych przepisów?

Poniżej znajdziesz listę narzędzi, które warto znać, aby chronić swoją markę w świetle praw autorskich. Roszczeń na tym polu można dochodzić zasadniczo na dwóch podstawach. Z tytułu naruszenia autorskich praw osobistych oraz autorskich praw majątkowych. 

Ale wcześniej warto wiedzieć, jakie prawa przysługują twórcy utworu.

Jakie prawa przysługują twórcy na podstawie praw autorskich?

Jeśli chodzi o autorskie prawa osobiste to jest to przede wszystkim możliwość podpisania utworu własnym nazwiskiem i prawo do decydowania o pierwszym jego udostępnieniu publiczności.

Co więcej, twórcy przysługuje prawo do nienaruszalności treści i formy utworu, oraz nadzór nad nad sposobem korzystania z utworu. Prawa osobiste są mocno związane z osobą twórcy, gwarantując mu swobodne decydowanie o swoim utworze.

Natomiast prawa autorskie majątkowe uprawniają twórcę do zarabiania na swoich utworach, m.in. poprzez pobieranie wynagrodzenia za ich przeniesienie lub udzielenie licencji.

Branża odzieżowa a prawa autorskie – przykłady naruszeń

  • Gdy ktoś inny zamierza wykorzystać biznesowo Twój projekt niezgodnie z Twoją wolą,
  • kiedy inna osoba opatrzyła Twój projekt swoim nazwiskiem
  • gdy ktoś splagiatował Twoje projekty nadruków na odzieży.

Oczywiście to są przykłady możliwych naruszeń, a to czy faktycznie masz do czynienia z naruszeniem swoich praw musi zostać zweryfikowane case by case.

Autorskie prawa osobiste – czego możesz żądać za ich naruszenie?

  • Zaniechania działania – to środek mocno prewencyjny, który możesz zastosować, zanim jeszcze zostaną podjęte jakiekolwiek czynności, które naruszą Twoje prawa;
  • usunięcia skutków naruszenia (np. aby dana osoba złożyła odpowiednie publiczne oświadczenie);
  • wypłaty zadośćuczynienia;
  • zobowiązania sprawcy naruszenia do uiszczenia odpowiedniej kwoty pieniężnej na wskazany przez Ciebie cel społeczny.

Roszczenia związane z naruszeniem praw autorskich majątkowych – czego możesz żądać?

  • Zaniechania naruszenia;
  • usunięcia skutków naruszenia;
  • naprawienie wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych lub poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności – a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione trzykrotności – stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;
  • wydania uzyskanych przez naruszyciela korzyści.

Niezależnie od roszczeń, jeśli Twoje prawa majątkowe zostały naruszone możesz domagać się jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia o odpowiedniej treści i formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w Twojej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd.

Uwaga! Sąd może nakazać osobie, która naruszyła Twoje autorskie prawa majątkowe, na jej wniosek i za Twoją  zgodą, w przypadku gdy naruszenie jest niezawinione, zapłatę stosownej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego, jeżeli zaniechanie naruszania lub usunięcie skutków naruszenia byłoby dla osoby naruszającej niewspółmiernie dotkliwe.

Firma odzieżowa – jak wybrać formę dla swojej działalności

Ponadto, Sąd, rozstrzygając o naruszeniu prawa, może orzec na Twój wniosek  o bezprawnie wytworzonych przedmiotach oraz środkach i materiałach użytych do ich wytworzenia, w szczególności może orzec o ich wycofaniu z obrotu, przyznaniu Tobie na poczet należnego odszkodowania lub zniszczeniu.

Pamiętaj jednak, że nie każde wykorzystanie utworu bez Twojej zgody będzie naruszeniem praw autorskich.

Przepisy przewidują wiele wyjątków od ogólnych zasad, jak np. dozwolony użytek, który uprawnia m.in. do kopiowania utworów na własne potrzeby.

To jednak temat na osobny wpis.

Branża odzieżowa a prawo autorskie. Podsumowanie

Doskonale wiem, jaka jest rzeczywistość. Wielu przedsiębiorców podchodzi do tematu ochrony marki dość lekkomyślnie mówiąc, że na to przyjdzie jeszcze czas. W tym momencie mam ważniejsze sprawy do załatwienia.

Brak zwrócenia uwagi na aspekty prawne ochrony marki wynika pewnie również z aspektów finansowych – właściciele firm modowych często na początku działalności dysponują okrojonym budżetem, który wolą wydać na marketing lub produkcję.

Jednak z mojej perspektywy lepiej zainwestować w odpowiednie rozwiązania prawne zdecydowanie wcześniej, niż później borykać się z problemami. Jeśli zatem czytasz ten artykuł to znaczy, że należysz do wąskiego grona osób, które chcą zabezpieczyć swoją markę.

A jeśli Ty chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, zajrzyj również do tego wpisu: Ochrona prawna marki odzieżowej – jak zabezpieczyć swój biznes? Wyjaśniam w nim szerzej, na jakie sposoby możesz chronić swoją markę modową.

Jak zawsze mam nadzieję, że ten wpis był dla Ciebie przydatny!

Do następnego przeczytania!

Irena Pacholewska-Urgacz
radca prawny

Zdjęcie autorstwa Markus Winkler z serwisu Unsplash.

***

Tworzysz markę modową? O tych 5 rzeczach koniecznie musisz pamiętać na starcie.

Masz już przetestowany pomysł i decydujesz się ruszyć z własną marką modową. Wspaniale! Przypuszczam jednak, że tak jak większość przedsiębiorców, bardziej kręci Cię to, co zamierzasz w swojej firmie tworzyć, niż związana z tym papierologia.

I spodziewam się, że przede wszystkim myślisz o koncepcji i DNA swojej marki, grupie docelowej, brandingu, sposobach pozyskania finansowania, a niekoniecznie o umowach czy regulaminach. I ja to doskonale rozumiem, bo pomimo, że jestem prawniczką, to mnie samą różne biurokratyczne obowiązki nie raz przyprawiają o zawrót głowy… [Czytaj dalej…]

***

Przeczytaj też koniecznie:

Ochrona prawna marki odzieżowej – jak zabezpieczyć swój biznes?

Umowa z influencerem – dlaczego jest potrzebna?

Regulamin sklepu odzieżowego w internecie

Komentarze (0)

W czym mogę Ci pomóc?

Na blogu jest wiele artykułów, w których dzielę się swoją wiedzą bezpłatnie.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej płatnej pomocy prawnej, to zapraszam Cię do kontaktu.

Przedstaw mi swój problem, a ja zaproponuję, co możemy wspólnie w tej sprawie zrobić i ile będzie kosztować moja praca.

Irena Pacholewska-Urgacz

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez LAW FIRST Irena Pacholewska-Urgacz Kancelaria Radcy Prawnego w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.

    { 0 komentarze… dodaj teraz swój }

    Dodaj komentarz

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez LAW FIRST Irena Pacholewska-Urgacz Kancelaria Radcy Prawnego w celu obsługi komentarzy. Szczegóły: polityka prywatności.

    Poprzedni wpis: